Nú á R7
Samband
R7 Kringvarp
Postboks 226
FO-600 Saltangará
Starvslýsingar
Myndarøðir
Lesarabrøv
Savnið
Ymiskar sendingar
Prát við Hjalmar Zachariassen um Føroya­flokkin
Andøvsløtan
Samrøða: Rói Norðoy greiðir frá um felagsskapin 'Open Doors'
Kristiligar Tíðindasendingar
Kristilig Tíðindi (71) - Kristiliga tíðindasendingin við Poul Jóhan Djurhuus
Metis
Prát við Dan Klein
Metis
Metis - Øll sendingin - 17. juli 2018
Nova
NOVA úr Suðuroynni - Sending 14
Andøvsløtan
Spanska løgreglan brotið nigerianskt brotslið og bjargað 39 sextrælum
Andøvsløtan
Sambært Thomson Reuters lista er USA (?) millum heimsins ringastu lond hjá kvinnum at búgva í
Andøvsløtan
Feskastu hagtøl vísa at búskapu­rin í USA "krimar"
Andøvsløtan
Skorin 2 ferðir fyri heilasvøll og júst róð solo um Atlantshavið
EvR
Kelduvaðið - "17 Sangarar" í Grønlandi við Juvel 2. Orðið: “Ørkin hjá Nóa og uppreisn Jesusar”
Andøvsløtan
1000-tals 'følsk' brúdleyp hildin á donsku oynni Ærø
Andøvsløtan
Eisini tað bretska almenna heilsuverkið ein ómettandi pengaslúkur
Andøvsløtan
Forsetin í Peru lagt frá sær fyri mutur áðrenn misálit móti honum
Andøvsløtan
Ein góð orsøk til, at Trump segði Iran-avtaluna upp
Andøvsløtan
Nigel Farage: "Theresa May hevur 14 dagar eftir sum bretskur leiðari!"
Andøvsløtan
Enn ein franskur topp-politikara gøla: Fyrrv. franski forsetin Sarkozy aftur í klørnum á løgregluni
Andøvsløtan
Erdogan, einaræðisharri Turkalands, júst dømt miðlafólk lívlangt fongsul
Andøvsløtan
George Weah, forseti, ógyldar svartar rasulógir í Liberia
Andøvsløtan
Føroya Arbeiðsgevara­felag eftirlýsir miðvísum vinnupolitikki
Lýsing
Lýsing

Okkara Finis Terrae til ans og sóma!

Lesarabrøv, Politikkur | 24/06-2018 23:41

Ein og hvør miðdepil og harvið valdsmiðdepil hevur sítt gildi sum miðdepil, tí hann hevur eina periferi, ein útjaðara, sum er partur av heildini, og sum ger hann til miðdepil. Hetta er galdandi fyri heimspartar, lond og sjálvt fyri Føroyar, sum summi meta vera ein útjaðara í sjálvum sær.

Hesin útjaðari, Finis Terrae, endi jarðarinnar, er av summum vorðin kallaður “Landið, har Atlantshavið byrjar”. Og hetta kann av sonnum sigast um føroysku útoyggjarnar, sum liggja heilt ella lutvíst mitt á opnum havi.

Hetta sannar tú, tá tú siglir við Jósupi til Mykines, við Rituni til Fugloyar og Svínoyar ella við Sildberanum til Skúvoyar; ella tá tú hyggur eystur um Nólsoynna og norður úr Kallinum. Og eg kundi nevnt mong onnur dømi, tí eg vil ikki, sum Hans Andreas Djurhuus vildi sagt tað: “gloyma minsta blettin”.

Hvat tað ger við menniskjað at koma út til “heimsins enda” og standa á ytstu strond og síggja hav og himmal renna saman í havsbrúnni, við ongum festi, so langt eygað og tanki røkka, tað veit tann, sum har hevur staðið. Hesa brádliga íkomnu kenslu av enda hevur m.a. fotografurin, Michele Palazzi, dokumenterað í poetisku myndarøðini um Kap Finisterrae í Galicia. Sí: https://www.lensculture.com/articles/michele-palazzi-finisterrae

Hvat skulu vit við hesum? Vit kunnu spyrja ferðafólkini, sum valfarta til Føroya at fara út í t.d. Mykines og oman í mølina í Sumba, oman á lendingina í Eisðvík ella út til Fugloyar. Hví fara tey hagar? Og eg kann geva eitt svar, sum eg gav miðlinginum, tá vit fyrireikaðu okkum at fara á ársins Útoyggjastevnu í Svínoy. Hann spurdi: Mamma tú vilt hava okkum at fara sovorðin støð, ha? Ja, sigi eg! Vit hava gott av at fara til størri lond og býir og síggja nakað, sum er størri enn Føroyar og okkara verð. Somuleiðis hava vit sera gott av at síggja tað, sum er uttanfyri okkum - út móti havinum - og sum er minni enn okkara býur ella bygd og oyggj, so vit ikki verða snævurskygd og innibyrgd av einans at ganga t.d. í Gøtutúni ella Havnargøtum, men varðveita heildarfatan og innlit.

Samfeløgini á útoyggjunum í Føroyum hava tað ikki lætt, tí hóast samferðsla fyllir ómetaliga nógv í føroyskum politikki, so er ein ójavnvág í – bæði hvar íløgurnar verða gjørdar, í rútmuni og hvat íløgur verða gjørdar í. Seinastu mongu árini eru tað tunlar, sum hava átt fokus. Og vit eru øll so glað fyri, hvat tunlarnir hava gjørt fyri tað føroyska samfelagið. So mikið glað, at vit møguliga hava gloymt, at tað eru og verða støð, sum antin ikki fáa tunlar, ella sum ikki fáa teir enn á sinni. Vit hava ikki verið nóg støðug í okkara samferðslupolitikki, so at tær oyggjar, sum koma at verða bundnar av ferjusambandi, eisini hava góðar og tíðarhóskandi ferjur og góðar ferjuhavnir. Føroyar eru eitt oyggjaland, og tað skulu - umframt góða siglandi starvsfólkið hjá Strandfaraskipum Landsins - eisini vera góðar umstøður til sigling millum oyggjarnar; eisini í mun til avloysaraskip og spurningin um sigling við frakt.

Maktmiðdepilin í einum landi hevur stóra ábyrgd at tryggja, at lutfallið í íløgum og ágóðum um alt landið er í lagi. Meirilutin má gáa um smáar minnilutar og teirra søk, tí tey eru fá at bera boðskapin fram á torg, og viðhvørt sýnist tað sum, at av tí tey fáu, smáu ikki hoyrast, er í lagi, at vit gloyma ella vansketta vanligan tørv hjá samfeløgunum á t.d. útoyggj. Hann er umleið tann sami, sum hjá bygda- og býarsamfeløgunum inni á størru og samanbundnu oyggjunum. Og oyggjarnar hava skipað seg í eitt felag, Útoyggjafelagið, sum serliga varpar ljós á nøkur felags viðurskifti, tí hóast tær hava nógv í felag, oyggjarnar, so eru viðurskiftini eisini ymisk – ikki minst í mun til tað kommunala, antin tær eru egin kommuna, partur av størri ella heilt stórari kommunu, ella annað. Her hava vit undarliga nógvar variantar. Og eg spyrji meg sjálva: kemur hetta av ráðaloysinum sum heild, tá um kommunala bygnaðin í Føroyum ræður? Kommunala støðan er ikki uttan týdning, tí vit vita, at summar av kommunum t.d. ikki megna at lyfta fíggjarligu byrðuna av at útbýggja kloakkskipanir og aðrar líknandi kommunalar uppgávur. Men har, sum oyggjar hoyra til stórar kommunur, gerst tað viðhvørt rættiliga ógreitt við uppgávubýtinum millum land og kommunu.

Tað stutta av tí langa er, at vit mugu hyggja nógv betur at samferðsluviðurskiftunum hjá útoyggjunum. Ferjurnar hjá Strandfaraskipum Landsins eru fleiri sera gamlar, og hóast tær eru góðar og hava roynst væl, so krevur nútiðar samfelagið heldur meira av eini tílíkari farleið, enn vit kunnu bjóða á flestu støðum. Tískil mugu vit nú semjast um eina góða greiða og málsøkna ferjuætlan, har vit gera regluligar íløgur í atløgupláss og havnir á útoyggj eins og í ferjur, so vit innan eitt greitt áramál hava flutt okkum úr verandi støðu til eina virðiliga, hóskandi støðu, sum serliga vendir sær til teirra, sum enn búgva á útoyggj og teirra, sum eru á veg út hagar. Reglusemi og túratal hevur týdning. Og ikki minst eiga vit eisini at hugsa inn ferðavinnu.

Jóannes Nielsen sigur: “Farið til Føroya, til hinar veruligu Føroyar”. Ja, latum okkum fevna um alt landið – ikki bara til útvaldar partar. Tí tær ferðirnar, vit taka okkum um reiggj og fara út á útoyggj, tá síggja vit fleiri staðni vánalig atløguviðurskifti og slitnar ferjur, sum biðja um at fáa frið og at aðrar verða settar við. Og undirstøðukervið har úti er á fleiri økjum langt aftanfyri restina av Føroyum.

Heilt ítøkiligar avbjóðingar eru:

  • Truplleikar at fáa fígging til verkætlanir, sum rúma góðum hugskotum um íverksetan frá nærumhvørvinum.
  • Umsitingin av útjavningarstuðlinum, sum seinnu árini ikki tænir veruliga tørvinum hjá fastbúgvandi fólkinum, má broytast – m.a. viðvíkjandi vørubólkum og hvussu peningurin kann fáast at røkka betur.
  • Samferðsluviðurskifti í síni stóru heild – heilt frá einføldum átøkum sum eina serliga bíleggingarskipan fyri tey fastbúgvandi (t.d. ein serlig bilakø til Sam á Syðradali og í Klaksvík), og til omanfyri umrøddu ferjuætlan.
  • Undirstøðukervið annars: el-veiting, oljuveiting, postviðurskifti, renovatión, telesamskifti, vegakervi, v.m.
  • Skúla- og útbúgvingarmál, heilsumál, v.m.
  • Ítøkiligar vinnuligar verkætlanir – ikki minst nú ferðavinnan økist í Føroyum.
  • Fuglaveiðilóggávan, har nógvir spurningar stinga seg upp um friðing, fleyging, skjótiveiðu o.s.fr. Samskiftast má við oyggjarnar um leist fyri burðardygga veiðu, og at mentanarlig veiða kann varðveitast.
  • Fyriskipan og vinnuvegir í sambandi við ferðavinnu, sum mugu hava eitt lokalt festi.
  • Vallógin eigur at verða broytt soleiðis, at smáu valstøðini verða varðaveitt, men at samanteljing verður løgd saman við størri støð, fyri at tryggja eitt frítt demokratiskt val í øllum landinum.
  • Nógv meiri samskipan um útoyggjamál sum heild.
  • Annað....

Tess færri eru tengd at ferjusambandi, tess færri kenna tað á egnum kroppi. Øllum dámar at koma á útoyggjar og aðrar smærri oyggjar til vitjanir, útferðir o.a. So tað snýr seg um at halga okkum til hetta evnið. Tí fortreytin fyri, at "vit" kunnu koma út og veruliga hava teir møguleikar, sum oyggjarnar bjóða í dag, er, at "tey" eru har dagliga, liva og virka, røkja hús, bygdir, bø, gøtur, grótlaðingar, hava eitt lokalsamfelag við mentan og siðvenjum, søgum, staðbundnum skaldskapi av manna munni, dialekt, vitan um náttrueyðkenni, djóralív, plantur, vandar og annað.

Ein tóm oyggj kann vera vøkur at vitja og vera á eina løtu, men eitt samfelag á staðnum gevur tað lív, tað samskifti, ta djúpu uppliving og fatan, sum vit fáa, tá vit koma út til t.d. Nólsoyar og Fugloyar. Har er munur á stødd og virksemi á hesum nevndu dømum um tvey samfeløg, men enn eru tey har, og TAÐ skulu vit leggja okkum í geyma, taka í álvara og royna at leggja oyru til, fyri at gera umstøðurnar nøktandi. Gera vit ikki tað, fara vit at missa nógv, um hesi samfeløg hvørva ella vikna. Tann missurin kann mátast og síggjast yvir tíð - ikki minst innan fjølbroytni, náttúru, mentan og vitan um alt landið.  Afturat hesum er vert at nevna, at nógv nýmenning og alternativur liviháttur spíra uttanfyri býirnar og størru bygdirnar. Og nú eisini nýggir vinnumøguleikar á staðnum, vegna ferðavinnu, filmsvinnu og aðrar vinnur, sum hava mentan sum grundarlag.

Avbjóðingin hjá flestu okkara er at hava og varðveita hesa heildarmynd av okkara landi, av hesum ríkidømi! Hesa heildarmynd eru tey, sum búgva í smærru oyggjunum við til at skapa – eisini sum heimsins endi hjá miðdeplinum. Og má tað eydnast, at føroyskur politikkur sum grundreglu telur allar oyggjarnar við.

Hanna Jensen

 

 


Meiningar og hugleiðingar ið verða bornar fram í hesum lesarabrævið, umboða ikki meiningar, áskoðanir ella sjónarmið hjá leiðsluni í R7 Kringvarp.

Lagt út: Randi Jacobsen
Lýsing
Mest lisið í farnu viku
Húsaspekulantu­rin í Miðlahúsinum
Keypti lottoseðil á Tvøroyri og gjørdist 20 milliónir ríkari
Starvs­fólk og KVF stýrið á G! festival
Skulu fleiri pengar rindast út so má eisini meira koma inn
Meg fáa marxistiskar nissur ikki kipt!
Vanligi føroyingu­rin fær rokningina
Studenta­skúlin givin burtur, uttan viðgerð í Menta­mála­ráðnum
Tað ber ikki til at raðfesta øll
Kom við inn í húsini "UPPI Í BEITI" - myndarøð
Effo Støðin á Tvøroyri steingir. 
Prát við Hjalmar Zachariassen um Føroya­flokkin
Skorin 2 ferðir fyri heilasvøll og júst róð solo um Atlantshavið
1000-tals 'følsk' brúdleyp hildin á donsku oynni Ærø
Menningar­kvotur­nar klárar fyrsta dagin
Skúlin er nú seldur
Einasta bygd við einum universiteti
Fjøran á Sandi - fyrr og nú
Kringvarp Føroya - Útvarpið, stuðlar fíggindum Ísraels
Spanska løgreglan brotið nigerianskt brotslið og bjargað 39 sextrælum
G! myndarøð
Samrøða: Rói Norðoy greiðir frá um felagsskapin 'Open Doors'
Ísraelsk flogfør bumba í Gaza
Annika Olsen: "eg haldi, at tað er flott av borgar­stjóra­num í Vági"
Her fara millardir av ísi av Helheim-gletsari­num í Eystur­grønlandi
Nú á R7
Samband
R7 Kringvarp
Postboks 226
FO-600 Saltangará
Starvslýsingar
Myndarøðir
Lesarabrøv
Savnið
Ymiskar sendingar
Prát við Hjalmar Zachariassen um Føroya­flokkin
Andøvsløtan
Samrøða: Rói Norðoy greiðir frá um felagsskapin 'Open Doors'
Kristiligar Tíðindasendingar
Kristilig Tíðindi (71) - Kristiliga tíðindasendingin við Poul Jóhan Djurhuus
Metis
Prát við Dan Klein
Metis
Metis - Øll sendingin - 17. juli 2018
Nova
NOVA úr Suðuroynni - Sending 14
Andøvsløtan
Spanska løgreglan brotið nigerianskt brotslið og bjargað 39 sextrælum
Andøvsløtan
Sambært Thomson Reuters lista er USA (?) millum heimsins ringastu lond hjá kvinnum at búgva í
Andøvsløtan
Feskastu hagtøl vísa at búskapu­rin í USA "krimar"
Andøvsløtan
Skorin 2 ferðir fyri heilasvøll og júst róð solo um Atlantshavið
EvR
Kelduvaðið - "17 Sangarar" í Grønlandi við Juvel 2. Orðið: “Ørkin hjá Nóa og uppreisn Jesusar”
Andøvsløtan
1000-tals 'følsk' brúdleyp hildin á donsku oynni Ærø
Andøvsløtan
Eisini tað bretska almenna heilsuverkið ein ómettandi pengaslúkur
Andøvsløtan
Forsetin í Peru lagt frá sær fyri mutur áðrenn misálit móti honum
Andøvsløtan
Ein góð orsøk til, at Trump segði Iran-avtaluna upp
Andøvsløtan
Nigel Farage: "Theresa May hevur 14 dagar eftir sum bretskur leiðari!"
Andøvsløtan
Enn ein franskur topp-politikara gøla: Fyrrv. franski forsetin Sarkozy aftur í klørnum á løgregluni
Andøvsløtan
Erdogan, einaræðisharri Turkalands, júst dømt miðlafólk lívlangt fongsul
Andøvsløtan
George Weah, forseti, ógyldar svartar rasulógir í Liberia
Andøvsløtan
Føroya Arbeiðsgevara­felag eftirlýsir miðvísum vinnupolitikki
Nýggjastu tíðindi